BlogologyNet.com » หลักการเบื้องต้นการสื่อสารมวลชนออนไลน์ ตอนที่ 2

หลักการเบื้องต้นการสื่อสารมวลชนออนไลน์ ตอนที่ 2

สกุลศรี ศรีสารคาม : สื่อออนไลน์ จะทำสื่อให้ดี มีเรื่องต้องคำนึงหลักๆ อยู่ 5 ข้อ ได้แก่ ทำยังไงให้กระชับ รับง่าย เข้าใจดี, ทั้งตัวคนผลิตและสื่อที่ทำต้องสามารถดัดแปลง ปรับเปลี่ยนเพื่อตอบสนองความต้องการของคนใช้อินเตอร์เน็ตได้, จะเขียนอะไรก็ควรให้อ่านได้ง่าย แค่สแกนตาผ่านก็รู้อะไรคืออะไร, อย่าลืมการสื่อสารสองทาง สร้างปฏิสัมพันธ์ และเปิดโอกาสให้ผู้รับสารมีอำนาจควบคุมสิ่งที่ต้องการรับด้วย, และสุดท้าย ให้ความสำคัญกับชุมชนให้มีส่วนร่วมในการสื่อสารร่วมกัน ตลอดจนเป็นช่องทางในการสร้างการสนทนาที่ต่อเนื่องในเรื่องต่างๆ

สั้น กระชับ ได้ใจความ คือสื่อออนไลน์ที่ดี (Brevity)

กล่าว เช่นนี้ก็คงไม่ผิด เพราะลักษณะของผู้รับสารสื่อออนไลน์นั้นมีลักษณะที่ ต้องการหาข้อมูล หรือ หาคำตอบเรื่องใดสักอย่าง และไม่ต้องการเสียเวลาในการอยู่หน้าจอเป็นเวลานานเกินไป ดังนั้น คนทำสื่อก็ต้องคิดว่า จะทำอย่างไรให้สั้น กระชับ ได้ใจความ ไม่ใช่หมายถึงบทความ หรือ ข่าวเท่านั้น แม้แต่ Podcast หรือ Video ก็ควรยึดหลักนี้ไว้เช่นกัน

วิธีการทำให้สื่อออนไลน์สั้น กระชับ ได้ใจความนั้น สามารถทำได้ด้วยวิธี

1. แบ่งเรื่องเป็นก้อนๆ หรือที่เรียกว่า CHUCKS ถ้าเราต้องเขียนเรื่องอะไรสักอย่างที่ยาว ก็ควรซอยออกเป็นเรื่องๆ เป็นประเด็นๆ เพื่อที่ว่า แต่ละเรื่องจะไม่บทความ แต่ละตอนจะไม่ยาวเกินไป แล้วใช้ link เป็นตัวเชื่อมเนื้อหาต่างๆ กลับเข้าด้วยกัน เพราะเราต้องคำนึงว่า ถ้าคนอ่านต้องอ่านยาวๆ เยอะๆ ต้องเลื่อน scroll bar ไปยาวๆ ความเบื่อ และไม่อยากติดตามก็จะเกินขึ้น แต่ถ้าแบ่งออกเป็นส่วนๆ เป็นก้อนๆ นอกจากจะอ่านง่ายแล้ว ผู้อ่านยังเลือกอ่านในสิ่งที่ต้องการรู้เฉพาะเป็นเรื่องๆ ไปได้ด้วย

file video หรือ podcast ก็เช่นกัน ไม่ควรมีความยาวเกินไป เพราะนอกจากจะต้องให้สั้น กระชับแล้ว ยังต้องคำนึงถึง ความเร็วของการดาวโหลด และ streaming video ที่ต่างกันของผู้ใช้ ไม่ใช่ทุกคนเข้าอินเตอร์เน็ตด้วยความเร็วสูง การใช้ file ที่หนักหรือยาวเกินไปก็ทำให้ใช้เวลาในการโหลดนานเกินไป

การซอย file เสียง หรือ วิดีโอออกเป็นส่วนๆ อาจเป็นตอนๆ ตามประเด็นของเรื่อง แบ่งส่วนสัมภาษณ์ออกมา เป็นต้น ผู้รับสารสามารถเลือกได้เช่นกันว่าจะดูจะฟังตรงไหน แล้วยังเลือกเอาส่วนที่ต้องการไป embed หรือเผยแพร่ต่อในสื่อของเขาได้ง่ายอีกด้วย การเผยแพร่ต่อ สุดท้ายก็จะนำกลับมาซึ่งคนที่สนใจในเว็บไซต์ของเราในอนาคต

2. ใช้เทคนิคการเขียนที่จะทำให้อ่านได้ง่ายๆ ให้นึกไว้เสมอว่า “หนึ่งย่อหน้า หนึ่งความคิด” เขียนให้จบเป็นเรื่องๆ แล้วขึ้นย่อหน้าใหม่ เวลามองก็จะสบายตา ไม่รู้สึกว่าเต็มพืดไปด้วยข้อความ คนมองแล้วก็กวาดสายตาดูรู้ด้วยว่าอะไรอยู่ตรงไหน เกี่ยวกับอะไร ภาษาที่ใช้ก็ง่ายๆ อ่านเข้าใจได้ชัดเจน โดยไม่ยืดยาวเกินไป

(capture ภาพจากเว็บ: http://www.bbc.co.uk)

คนผลิตสื่อ และ สื่อออนไลน์ควรสามารถปรับแปลงได้ (Adaptability)

เพราะ โลกออนไลน์เป็นสื่อใหม่ เติบโต เปลี่ยนแปลง มีเทคนิควิธีใหม่ๆ เกิดขึ้นมากมาย จะเลือกใช้อะไรก็ต้องรู้ว่าสิ่งไหนมีประโยชน์ต่อการสื่อสารให้มีประสิทธิภาพ ได้มากขึ้น รวมทั้ง สำหรับคนสื่อบางคน อาจกระโดดเข้ามาใช้สื่อนี้จากที่เคยเป็นคนทำหนังสือพิมพ์ คนทีวี คนวิทยุ ก็ทำกับว่า ต้องมีการปรับตัว เพื่อให้เหมาะสมกับการใช้สื่อใหม่ ในแง่ของสารเองก็นิ่งๆ ไม่ยืดยุ่น และไม่สามารถตอบสนองความต้องการที่หลากหลายของผู้ใช้สื่ออนไลน์ไม่ได้เช่น กัน

คนสื่อปรับรับเทคโนโลยี

นักสื่อสาร ต้องใช้สื่อให้ได้หลากหลาย และเหมาะสม รูปแบบการนำเสนอทำได้มากมายหลายอย่าง ตามลักษณะของสื่อออนไลน์ที่เป็น multimedia แต่ไม่ใช่ว่า อะไรๆ ก็จะทำเป็นวิดีโอ อะไรก็ podcast อะไรก็บทความ หรือบางอย่างทำทุกอย่างปนเปกัน เพราะคิดว่า ยิ่งทำมาก ทำหลากก็จะดี แต่ในความเป็นจริง มันต้องมีการเลือกใช้แต่ละสื่อให้เหมาะสมกับเรื่องที่จะเสนอด้วย คนสื่อต้องคิดว่า

ใช้สื่ออะไรให้เกิดผลกระทบมากกว่า … เลือกให้ดีว่า สื่อแบบไหนบอกเล่าเรื่องราวได้ดีกว่ากัน
สื่อ อะไรช่วยอธิบายความ … จะมีการใช้อุปกรณ์ สื่อ multimedia แบบไหนมาช่วยอธิบายความให้ชัดขึ้น เช่น จะทำเว็บความรู้เกี่ยวกับการทำอาหาร แทนที่จะเขียนเป็นบทความ บอกสูตรบอกวิธีทำ..ลองคิดซิว่า ถ้าใช้รูปประกอบคนเรียนจะมองภาพเห็นชัดขึ้นไหม หรือ ทำเป็นวิดีโอสอนทำอาหารขึ้นเว็บไปเลยน่าจะอธิบายได้มากกว่าหรือเปล่า

(capture ภาพจากเว็บ: http://www.finecooking.com/)

จะ link ไปที่ไหน … สื่อออนไลน์เป็นสื่อที่กว้าง และมีลักษณะพิเศษของการเชื่อมโยง หรือ link ไปที่ต่างๆ ได้ คนผลิตสื่อ ทำเรื่องสักเรื่อง blog สักบทความขึ้นมา ถ้าคนมาอ่านเรื่องของเราเขาควรจะได้รู้อะไรเพิ่ม เขาอยากจะรู้อะไรอีก เราควรเป็นตัวกลาง link ไปที่เหล่านั้นให้เขา

ให้ คนอ่านมีส่วนร่วมไหม ต้องอย่าปล่อยให้คนเข้ามา แล้วก็จากไป โดยไม่มีส่วนร่วม ไม่มีปฏิสัมพันธ์ และไม่มีช่องทางให้เขาอยากกลับมาอีก การแลกเปลี่ยนความเห็น การพูดคุย สร้างความน่าสนใจให้ blog / website ของเราได้ อาจใช้ระบบของการ comment, share เรื่องราวผ่าน e-mail, RSS feed สมัครเป็นสมาชิก feed ของเราเพื่อเตือนการรับเรื่องราว, มี function ให้เผยแพร่บทความต่อผ่าน social bookmarking รวมถึงการสร้าง forum, chatroom และการเขียนเพื่อให้คิด เปิดประเด็นกระตุ้นให้คนตอบโต้คุยกัน และ การส่งเสริมให้มีกิจกรรม มีการส่งเรื่องราว ส่งความคิดของผู้อ่านมาร่วมกับเรา

สื่อปรับตัวได้..ตามความต้องการ

นอก จากคนผลิตจะต้องปรับตัวได้แล้ว สื่อก็ควรมีลักษณะของความยืดยุ่น ปรับให้เหมาะสมกับลักษณะการรับสาร หรือ ความต้องการของผู้รับสารได้ด้วย ได้แก่

มีการ tag : จะเห็นเวลาเราเขียน blog จะมีตอนท้าย ให้เราเขียน tag…tag คือ ป็นคำที่บ่งบอกเกี่ยวกับเนื้อหา หรืออะไรก็ตามที่จะตามมาที่จะตามมาที่ บทความ เป็นการจัดหมวดหมู่ของเรื่องที่เขียนเหมือนๆ กัน ให้อยู่รวมกัน ทำให้ค้นหาข้อมูลสะดวก เจ้าของบลอค ก็สามารถเผยแพร่เรื่องราวที่เขียน ได้ง่ายขึ้น คนหาก็หาง่ายขึ้น สามารถหาเป็นเรื่องๆ ไปได้ด้วย
Database-driven เว็ยไซต์ควรมี data base ให้สามารถค้นภายในเว็บ ทำให้คนอยากหาอะไรก็ search จากข้อมูลได้ หรือ เลือกที่จะกรองข้อมูลที่จะรับตามที่ต้องการได้ ก็จะง่ายขึ้นสำหรับผู้ที่เข้ามาหาข้อมูลในเว็บ
RSS Feed จะเห็นเจ้า icon สีส้มๆ บอกว่า RSS หรือ feed พวกนี้เป็นการเปิดโอกาสให้ผู้อ่าน สมัครสมาชิกกับเว็บ / blog ที่ตัวเองสนใจ เพื่อติดตาม update จากเว็บนั้นได้ โดยไม่จำเป็นต้องเข้ามาเช็คที่หน้าเว็บ เพียงสมัครไว้ เปิด feed reader แล้วก็จะมี update บทความ ข่าวสารใหม่ๆ ที่เว็บนั้นทำการอัพเดทขึ้นมาให้

(capture ภาพจาก http://www.bbc.co.uk)

ควรทำเนื้อหาในบางเรื่องให้สามารถ download ได้ / นำไป embed ที่อื่นได้ การ download ได้ ทำให้ผู้รับมีโอกาสเลือกเวลาที่จะรับได้ เขาอาจเข้ามาเจอเรื่องของเราแล้วสนใจ แต่ไม่มีเวลาดู หรือ ฟัง ถ้าสามารถ download เก็บไว้อ่านในเวลาใดก็ได้ ก็จะทำให้เรื่องน่าสนใจ และคนอยากติดตามสื่อของเราเพราะง่ายต่อเขา นอกจากนี้ การทำสื่อเช่น podcast / video ให้สามารถ ไป embed ที่อื่นนั้น เป็นอีกหนึ่งทางในการเผยแพร่ แบ่งปัน และดึงคนกลับมาสู่เว็บของเรา

(capture ภาพจาก http://www.timesonline.co.uk/tol/tools_and_services/podcasts/, และ http://www.youtube.com)

Link เพิ่มเติมที่น่าสนใจ

http://onlinejournalismblog.com/ : ข่าวสาร ความรู้เกี่ยวกับ Online Journalism

http://www.ojr.org/ : Online Journalism Review ข้อมูลน่าสนใจเกี่ยวกับการสื่อสารออนไลน์

———————–

Sakulsri Srisaracam สกุลศรี ศรีสารคาม อาจารย์ประจำคณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ ศิษย์เก่าวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน เกียรตินิยม (วิทยุและโทรทัศน์) มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์,M.A. Journalism (International) University of Westminster, UK