พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร เป็นบุคคลที่มีความเชี่ยวชาญในการใช้สื่ออย่างหาตัวจับยาก  เริ่มตั้งแต่การใช้ประโยชน์ทางธุรกิจจากสื่อ ด้วยการก่อตั้งบริษัทชินวัตรคอมพิวเตอร์ ขยายกิจการเข้าสู่สื่อสมัยใหม่คือธุรกิจโทรศัพท์มือถือ จนกระทั่งเปิดศักราชใหม่ให้แก่ประเทศไทยด้วยการเป็นเจ้าของดาวเทียมดวงแรกของไทย คือ ไทยคม 1  กิจกรรมทางธุรกิจของ พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตรจึงเกี่ยวข้องกับสื่อ  กลายเป็นมหาเศรษฐีเพราะธุรกิจการสื่อสารโทรคมนาคม

การที่ได้รับฉายาอัศวินคลื่นลูกที่สาม จึงไม่ใช่ฉายาที่เกินเลยความจริงเลย

ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา ไม่ว่าในงานธุรกิจหรืองานการเมือง  พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร ใช้สื่อให้เป็นประโยชน์ต่อตนเองอย่างได้ผล  โดยเฉพาะสื่อสาธารณะ อันได้แก่ โทรทัศน์ วิทยุ หนังสือพิมพ์ นั้น กลายเป็นเครื่องมือในการโฆษณาประชาสัมพันธ์ให้แก่อัศวินคลื่นลูกที่สามได้อย่างเต็มที่

กล่าวเฉพาะในงานการเมือง พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร ใช้ประโยชน์จากสื่ออย่างที่ไม่มีนักการเมืองหรือพรรคการเมืองใดทำได้ขนาดนี้มาก่อน  มีกรณีที่ควรค่าแก่การศึกษาอยู่เป็นจำนวนมาก  หลายกรณีถือได้ว่าเป็นต้นแบบของการใช้ประโยชน์จากสื่อสาธารณะ  ซึ่งในที่นี้จะขอยกมาพิจารณาสัก 4 กรณี คือ

1. การใช้สื่อในการสร้างพรรคไทยรักไทย  ด้วยการประกาศเปิดให้ประชาชนตั้งชื่อพรรคการเมืองที่ตนกำลังจัดตั้งขึ้น  เหมือนการประกวดคำขวัญของบริษัท ห้างร้าน หรือหน่วยงานต่างๆ  แต่ที่ต่างกันก็คือ  นี่เป็นเรื่องระดับชาติ เป็นจุดสนใจของผู้คนทั้งประเทศ  และเป็นครั้งแรกที่มีการดำเนินการเช่นนี้   การประกาศให้คนมีส่งส่วนร่วมในการตั้งชื่อพรรคการเมืองเช่นนี้  เป้าหมายที่แท้จริงย่อมไม่ใช่ต้องการชื่อพรรคการเมือง หากแต่เป็นการกระตุ้นให้คนสนใจ เมื่อคนสนใจแล้วการที่จะตั้งชื่อว่าพรรคอะไรก็ไม่สำคัญ  เพราะไม่ว่าจะเป็นพรรคอะไร ผู้คนก็จะจดจำได้ในทันที  ซึ่งกาลต่อมาปรากฏว่า  คนรู้จักและจำชื่อพรรคไทยรักไทยได้  ทำให้พรรคไทยรักไทยเป็นพรรคระดับชาติตั้งแต่ยังไม่มีการเลือกตั้งด้วยซ้ำไป

2. การใช้สื่อเบี่ยงความสนใจของสาธารณชน ดังจะเห็นได้จากช่วงเวลาที่ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี เมื่อมีปัญหาภายในรัฐบาลที่อาจจะเกิดผลกระทบต่อความมั่นคงทางการเมือง  อัศวินคลื่นลูกที่สามมักสร้างจุดสนใจให้แก่สื่อมวลชนเพื่อดึงความสนใจของสาธารณชนออกไปจากปัญหาที่กำลังเกิดขึ้น เช่น ในกรณีที่ประกาศจะซื้อทีมฟุตบอลอังกฤษ มีการออกข่าวส่งคนใกล้ชิดเดินทางไปเจรจาเรื่องซื้อขาย  สื่อและสาธารณชนให้ความสนใจในเรื่องการซื้อขายทีมฟุตบอลจนข่าวเรื่องปัญหาของรัฐบาลลดความสำคัญลงไป  กว่าจะกลับมานึกถึงได้อีกครั้ง ปัญหาดังกล่าวก็สงบลงแล้ว

 3.การประกาสนโยบายและการสั่งงานผ่านสื่อ เป็นการใช้ประโยชน์จากสื่อในทางอ้อมที่ได้ผล  นั่นคือ การพูดคุยผ่านรายการ “นายกฯทักษิณคุยกับประชาชน”  ซึ่งเป็นการพูดคุยถึงเรื่องการทำงานของรัฐบาล ว่ารัฐบาลทำอะไรบ้างแล้ว และจะทำอะไรต่อไป  อันเป็นการประกาศนโยบายผ่านรายการวิทยุ และข้าราชการทั้งหลายที่มีหน้าที่ปฏิบัติงาน จะต้องคอยฟังสิ่งที่นายกรัฐมนตรีพูดเพื่อที่จะสามารถตอบสนองได้อย่างทันท่วงที 

4. การใช้สื่อสร้างภาพพจน์ในทางบวก อันได้แก่  การเดินทางไปเยี่ยมประชาชนตามภาคต่างในขณะที่ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี  และใช้ชีวิตอย่างธรรมดาสามัญเหมือนชาวบ้าน  เช่น นุ่งผ้าขาวม้าอาบน้ำ  กินอาหารพื้นบ้านร่วมกับชาวบ้าน  เป็นต้น  ซึ่งสื่อสาธารณะทั้งหลายต่างนำเสนอภาพและเสียงของนายกรัฐมนตรีในขณะที่อยู่กับชาวบ้านอย่างขนานใหญ่ ตอกย้ำนำเสนอถี่ยิบ ทำให้ภาพพจน์นายกรัฐมนตรีเป็นคนติดดิน ไม่ถือยศถืออย่าง กลายเป็นขวัญใจชาวบ้าน  เป็นภาพประทับที่ยากจะทำให้ชาวบ้านลืมเลือนได้ง่ายๆ 

การประโยชน์จากสื่อครั้งล่าสุดของ พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร ก็คือ การกราบลงบนแผ่นดินไทยเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2551  เมื่อกลับถึงประเทศไทยหลังจากเร่ร่อนในต่างประเทศกว่า 1 ปี เพราะถูก คมช. ปฏิวัติเมื่อวันที่ 19 กันยายน 2549  ทำให้ภาพขณะที่กราบลงที่พื้นเผยแพร่ผ่านสื่อไปทั่วประเทศ  จะโดยตั้งใจหรือไม่ตั้งใจที่จะใช้ประโยชน์จากสื่อก็ตาม   นับว่า พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร ได้ประโยชน์จากสื่อไปอย่างเต็มๆแล้ว

นี่นับว่าเป็นการใช้ประโยชน์จากสื่อของมือระดับเทพโดยแท้  กราบเพียงครั้งเดียว แต่ทำให้ภาพที่เผยแพร่ออกไปนั้นกระทบใจคนเป็นจำนวนมากที่ชมผ่านการถ่ายทอดสดทางโทรทัศน์  และเป็นที่แน่นอนว่า โทรทัศน์ทุกช่องต่างนำภาพที่ พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร กราบแผ่นดินมาเผยแพร่ซ้ำในอัตราความถี่ที่สูงมากตลอดวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2551 ยิ่งตอกย้ำให้คนที่นิยมชมชอบมีความแนบแน่นมากยิ่งขึ้น  แม้ในหมู่คนที่เป็นกลางๆและคนที่ไม่ชอบ ก็อาจมีความเห็นอกเห็นใจ เข้าใจ ใจอ่อน และมีโอกาสพัฒนาไปสู่ความชื่นชมในระยะยาวได้

ในยุคสมัยที่การสื่อสารรวดเร็วฉับไวเช่นปัจจุบันนี้ การยึดครองพื้นที่สื่อได้มากเพียงใด ย่อมมีโอกาสที่จะสร้างประโยชน์ให้แก่ตนเองได้มากเท่านั้น  เพราะสื่อในปัจจุบันมิใช่เพียงเครื่องมือในการสื่อสารเท่านั้น หากแต่เป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตของคนไปแล้ว  การตดอยู่ในพื้นที่สื่อ ไม่ว่าจะเรื่องบวกหรือลบ ก็นับว่าได้ประโยชน์ไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง สำหรับผู้ที่ไม่เกี่ยงวิธีการบรรลุเป้าหมายต้องการ

กรณีของ พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร จึงเป็นกรณีที่น่าศึกษาเป็นอย่างยิ่ง โดยเฉพาะนักศึกษาวิชาสื่อสารการเมือง นั้น ควรจะศึกษาความสำเร็จในการใช้สื่อของอดีตนายกรัฐมนตรีที่ชื่อ พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร เชื่อแน่ว่าจะได้ความรู้อันเป็นประโยชน์อีกมากมายเลยทีเดียว.

โกศล อนุสิม

1 มีนาคม 2551

Thai Share This

เรื่องในหมวดเดียวกัน

• ปรากฏการณ์ขาประจำ: “สื่อ” และ “สาร” ทางการเมืองของประชาชน (1)
• ใครๆก็(ไม่)ชอบสื่อ (2)
• แตกบล็อกออกไปเป็น “สื่อและสาร” (0)
• เหยื่อโอฐภัยจากการสื่อสารของ จักรภพ เพ็ญแข (4)
• หลุมพรางดักสื่อของสมัคร สุนทรเวช (0)