นิเทศศาสตร์ออนไลน์ หรือ Online Journalism (อาจเรียกได้ว่า วารสารศาสตร์ออนไลน์ หรือ สื่อมวลชนออนไลน์ โดยมีความหมายนัยเดียวกัน) อาจจะเป็นเรื่องใหม่สำหรับคนไทย แต่เป็นเรื่องที่ฝรั่งชาติตะวันตกโดยเฉพาะสหรัฐอเมริการู้จักกันอย่างแพร่หลายแล้ว

นิเทศศาสตร์ออนไลน์ หรือสื่อสารมวลชนออนไลน์ ศึกษาเรื่องการสื่อสารผ่านระบบอินเตอร์เน็ต ที่มีเว็บไซต์และบล็อกเป็นแหล่งเผยแพร่ข้อมูลข่าวสาร เช่นเดียวกับสื่อมวลชนกระแสหลักคือ สื่อสิ่งพิมพ์ วิทยุ และ โทรทัศน์ โดยหลักการแล้ว กระบวนการสื่อสารของนิเทศศาสตร์ออนไลน์หรือสื่อสารมวลชนออนไลน์ ก็เป็นเช่นเดียวกับการสื่อสารผ่านสื่ออื่นๆ คือ มีผู้ส่งสาร ผู้รับสาร สาร และช่องทางการสื่อสาร นั่นเอง

แต่การสื่อสารแต่ละประเภทมีองค์ประกอบเฉพาะของตน มีรายละเอียดปลีกย่อยแตกต่างกัน นิเทศศาสตร์ออนไลน์ก็เช่นกัน ดังนั้น การศึกษากระบวนการสื่อสารของนิเทศศาสตร์ออนไลน์จึงเป็นศาสตร์อีกแขนงหนึ่งที่เกิดมาพร้อมกับนวัตกรรมการสื่อสารที่เรียกกันว่าอินเตอร์เน็ต ซึ่งประกอบด้วยเว็บไซต์และบล็อกจำนวนนับไม่ถ้วน เป็นเครื่องมือในการถ่ายทอดสารสู่ผู้ เช่นเดียวกับหนังสือพิมพ์ สถานีวิทยุ หรือสถานีโทรทัศน์

ในประเทศตะวันตกมีการใช้ประโยชน์จากอินเตอร์เน็ตอย่างกว้างขวาง ทั้งด้านความบันเทิง การศึกษา การค้นคว้า อินเตอร์เน็ตเป็นแหล่งเผยแพร่ข้อมูล ข่าวสาร ความรู้แบบไม่มีขีดจำกัดทั้งด้านเวลาและสถานที่ ดังนั้น จึงเป็นเครื่องมือสื่อสารที่สมบูรณ์แบบที่สุดเท่าที่เคยมีมา

ความสมบูรณ์แบบของการสื่อสารผ่านอินเตอร์เน็ต เห็นได้จากการที่มันสามารถทำหน้าที่สื่อทุกประเภทในตัวเอง นั่นคือ เป็นได้ทั้งสื่อสิ่งพิมพ์ ทั้งวิทยุ และโทรทัศน์ โดยผสมผสานวิธีการและคุณสมบัติของสื่อทุกแขนงเข้าไว้ในเครือข่ายให้สามารถเลือกใช้ได้ตามความเหมาะสม ดังนั้น เว็บไซต์และบล็อกหนึ่งๆ จึงเป็นได้ทุกสื่อในเวลาเดียวกัน หากผู้ใช้งานมีความประสงค์เช่นนั้น

เมื่อมีการใช้งานอินเตอร์เน็ตหรือสื่อสารมวลชนออนไลน์ หรือนิเทศศาสตร์ออนไลน์อย่างกว้าง สิ่งที่ตามมาก็คือ การศึกษาค้นคว้าถึงวีการที่ทำให้การสื่อสารผ่านเครือข่ายอินเตอร์เน็ตมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น มีการศึกษา วิเคราะห์ วิจัย รวบรวมข้อมูลเป็นองค์ความรู้เกี่ยวกับนิเทศศาสตร์ออนไลน์หรือสื่อมวลชนออนไลน์ขึ้น เปิดการเรียนการสอนในระดับมหาวิทยาลัย มีงานวิจัยและตำราเกี่ยวกับสื่อมวลชนออนไลน์เผยแพร่เป็นจำนวนมาก ทั้งในรูปสื่อสิ่งพิมพ์และในรูปสื่อออนไลน์ เช่น มหาวิทยาลัยเท็กซัสแห่งออสติน (University of Texas at Austin) มีงานวิจัยเกี่ยวกับสื่อสารมวลชนออนไลน์เผยแพร่อยู่เป็นอันมาก ซึ่งงานวิจัยดังกล่าวได้รวบรวมผลงานของนักวิชาการจากมหาวิทยาลัยต่างๆมารวมไว้ให้ศึกษา

หากมีการเรียนการสอนในเรื่องสื่อสารมวลชน หรือนิเทศศาสตร์ออนไลน์ขึ้นในประเทศไทย ย่อมจะเป็นคุณอันใหญ่หลวงที่จะเป็นแรงผลักดันให้คนไทยเห็นความสำคัญและเรียนรู้เพื่อใช้งานสื่อออนไลน์ให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น Blogologynet.com เป็นสื่อออนไลน์อีกแห่งหนึ่งที่มีเป้าหมายในการสร้างองค์ความรู้เกี่ยวกับบล็อกอันเป็นหนึ่งในเครื่องมือของนิเทศศาสตร์ออนไลน์ขึ้นมา จึงตั้งใจไว้ว่า ค้นคว้าข้อมูลเพื่อนำมาเผยแพร่ให้ได้รับรู้และศึกษากันเท่าที่จะสามารถทำได้ ซึ่งจะได้นำเสนอในโอกาสต่อไป

การเรียนรู้อย่างเป็นระบบในสถานศึกษาย่อมมีประโยชน์เป็นอันมากทั้งต่อผู้เรียนและต่อประเทศชาติ แต่เมื่อยังไม่มีการศึกษาที่เป็นระบบก็ต้องช่วยกันเกื้อหนุนส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้นอกระบบให้มากที่สุด การเผยแพร่ความรู้ผ่านเว็บไซต์หรือบล็อกจึงเป็นสิ่งสำคัญ ขอเชิญท่านทั้งหลายช่วยกันคนละนิดคนละหน่อย เท่านี้ก็จะเกิดประโยชน์ยิ่งแล้ว.

…

เพิ่มเติม : เป็นที่น่ายินดีสำหรับผู้สนใจเรื่องนี้ ที่มีอาจารย์ทางด้านนิเทศศาสตร์ ได้เปิดบล็อกเผยแพร่ความรู้เรื่อง Online Journal แล้ว โดยใช้ชื่อบล็อกว่า “บันทึกอาจารย์นิเทศศาสตร์” อ่านได้ที่  http://www.oknation.net/blog/ajarnice/

Thai Share This

เรื่องในหมวดเดียวกัน

• หลักการเบื้องต้นการสื่อสารมวลชนออนไลน์ ตอนที่ 3 (0)
• หลักการเบื้องต้นการสื่อสารมวลชนออนไลน์ ตอนที่ 2 (0)
• หลักการเบื้องต้นการสื่อสารมวลชนออนไลน์ ตอนที่ 1 (0)