BlogologyNet.com » สงครามสื่อ

สงครามผ่านสื่อ : ผู้บริโภคคือเหยื่อที่แท้จริง

Sat, 15 Mar 2008 11:16:22 +0000

ปัจจุบันสื่อมีความหลากหลายและเข้าถึงผู้คนได้มากขึ้น นอกจากช่องทางแบบเก่าคือ วิทยุ โทรทัศน์ หนังสือพิมห์แล้ว มีช่องทางใหม่ๆผ่านสื่อดิจิตอล ได้แก่ เว็บ บล็อก โทรศัพท์มือถือ เครื่องคอมพิวเตอร์พกพา (ipod) ข้อมูลข่าวสารทั้งหลายจึงทะลักสู่ผู้รับเป็นจำนวนมหาศาลตลอด 24 ชั่วโมงต่อวัน ผู้ส่งข่าวสารจึงกลายเป็นผู้กำหนดการรับรู้ข่าวสารของผู้รับไปโดยปริยาย

ตามทฤษฎีของนักคิดด้านสังคมคนสำคัญคือ มิเชล ฟูโกต์(Michel Foucault) เสนอว่า สื่อเป็นเครื่องมือในการสร้างและรักษาอำนาจของเจ้าของสื่อหรือผู้ที่สามารถควบคุมสื่อไว้ในมือ อธิบายได้ว่า การใช้สื่อเผยแพร่แนวคิด อุดมคติ ความเชื่อ ให้แก่คนทั้งหลาย ตอกย้ำซ้ำเติมอยู่ตลอดเวลา จนผู้ที่รับข่าวสารเกิดความคล้อยตาม เชื่อ และทำตามผู้ที่เป็นเจ้าของหรือควบคุมสื่อต้องการในที่สุด

จะเห็นได้ชัดเจนในทางการเมืองที่รัฐจะใช้สื่อในการสร้างอุดมการณ์ทางการเมืองขึ้น ให้คนในชาติเกิดความ มีความคิดความเชื่อเป็นหนึ่งเดียว คล้อยตามการชี้นำของรัฐ นำไปสู่การจงรักภักดีต่อรัฐ จนในที่สุดรัฐหรือรัฐบาลสามารถบงการประชาชนให้เชื่อฟังและทำตามความต้องการได้ การอยู่ในอำนาจของรัฐบาลและรักษาอำนาจของตนก็ทำได้โดยง่ายดาย

ปัจจุบัน สื่อก็เป็นเครื่องมือ ในการสร้างอำนาจให้แก่ผู้ใช้สื่ออยู่เช่นเดิม เพียงแต่อำนาจที่ว่านั้น ไม่ใช่อำนาจทางการเมืองเสมอไป เพราะการเป็นเจ้าของสื่อไม่ได้จำกัดอยู่ที่รัฐเพียงเท่านั้น เอกชนก็สามารถเป็นเจ้าของสื่อได้ ดังนั้น ผู้ที่ใช้สื่อเป็นเครื่องมือในการสร้างและรักษาอำนาจของตน จึงเปิดกว้างมากขึ้น แต่ทั้งนี้ก็ยังอยู่ภายใต้การกำกับควบคุมของรัฐ ผ่านการบังคับใช้กฎหมายต่างๆ

เมื่อการเป็นเจ้าของสื่อเปิดกว้างขึ้น การใช้สื่อก็กว้างขวางขึ้น ผู้ที่มีสื่อในมือก็สามารถใช้สื่อเป็นประโยชน์แก่ตนเองได้อย่างแทบไม่มีข้อจำกัด เช่น

ในทางการเมือง รัฐก็ยังคงใช้สื่อภายใต้การกำกับหรือสื่อที่รัฐเป็นเจ้าของ ในการเผยแพร่ความ คิดอุดมการณ์ทางการเมืองอยู่เช่นเดิม ดังเช่น สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย สถานีโทรทัศน์ช่อง 11 กรมประชาสัมพันธ์ เป็นสื่อที่รัฐเป็นเจ้าของ จึงทำหน้าที่เผยแพร่ข้อมูล ข่าวสาร ของรัฐเป็นหลัก

ในการต่อสู้ทางการเมือง สื่อยิ่งเป็นเครื่องมือสำคัญในการเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารของแต่ละฝ่าย เพื่อสร้างความน่าเชื่อถือแก่ฝ่ายตนและทำลายความน่าเชื่อถือของฝ่ายตรงกันข้าม ดังเช่น ความขัดแย้งทางการเมืองในสมัยรัฐบาล พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร ในช่วงปี พ.ศ.2547-2549 โดยสองฝ่ายคือ ฝ่ายรัฐบาลกับฝ่ายที่ไม่เห็นด้วยกับรัฐบาลที่รวมตัวกันในนาม พันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตย ได้เคลื่อนไหวทางการเมืองโดยการเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารการกระทำอันมิชอบของรัฐบาล และดำเนินการชุมนุมต่อต้านขับไล่รัฐบาลให้พ้นจากตำแหน่ง โดยมีประชาชนเป็นจำนวนมากเข้าร่วม ทั้งสองฝ่ายต่างใช้สื่อที่ตนครอบครองอยู่เผยแพร่ข้อมูล ข่าวสาร ในมุมของตนออกสู่สาธารณชน

ในทางการค้า ปัจจุบันสื่อกลายเป็นเครื่องมืออันสำคัญยิ่งให้เจ้าของสินค้าใช้เป็นช่องทางในการเผยแพร่ข้อมูล ข่าวสาร ให้คนทั่วไปได้รับรู้ในสินค้าและบริการของตน รวมถึงการโฆษณาประชาสัมพันธ์เพื่อสร้างความเชื่อถือและความนิยมในสินค้า ทั้งโดยทางตรงและทางอ้อม รูปแบบการนำเสนอได้ถูกคิดค้นขึ้นมานานาชนิด เพื่อให้เข้าถึงกลุ่มเป้าหมายและสร้างความประทับใจให้ได้มากที่สุด อันจะนำไปสู่การซื้อสินค้าของกลุ่มเป้าหมาย

ด้วยเหตุที่สื่อเป็นเครื่องมืออันทรงพลังที่ทำให้ผู้คนรับรู้ เชื่อถือ คล้อยตาม และนำไปสู่การยอมรับ ดังนั้นเราจึงเห็นการขับเคี่ยวแข่งขันกันผ่านสื่อของเจ้าของสินค้าและบริการ รวมถึงในกรณีที่เกิดความขัดแย้งทางการเมืองขึ้น คู่ขัดแย้งก็ใช้สื่อเป็นเครื่องมือในการสร้างความถูกต้องให้แก่ฝ่ายตนและทำลายความชอบธรรมของฝ่ายตรงกันข้าม คำถามก็คือ ข้อมูลข่าวสารที่เผยแพร่ผ่านสื่อนั้น มีข้อเท็จจริงมากน้อยเพียงใด

ความชอบธรรม ความถูกต้อง ของฝ่ายตนกล่าวอ้างผ่านสื่อนั้น แท้จริงแล้วเป็นความถูกต้องความชอบธรรมที่แท้จริงหรือไม่ และความผิด ความไม่ชอบธรรมของฝ่ายตรงกันข้าม เป็นความจริงหรือไม่ นี่ย่อมเป็นคำถามที่มีต่อทุกฝ่ายที่ใช้สื่อ ไม่ว่าจะเป็นฝ่ายรัฐบาล หรือฝ่ายตรงกันข้ามกับรัฐบาล

หรือคุณภาพของสินค้าและบริการที่เผยแพร่ผ่านสื่อนั้น มีความถูกต้องตรงตามความเป็นจริงหรือไม่ โดยเฉพาะการโฆษณาที่มุ่งเสนอคุณภาพของสินค้าและบริการนั้น ขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงเพียงใด เป็นความจริงที่แท้จริงของสินค้า หรือเป็นความจริงสมมติที่ถูกสร้างขึ้นเฉพาะในโฆษณาเท่านั้น

สื่อจึงเป็นเหมือนสนามรบให้ทั้งสองฝ่ายทำสงครามกันอย่างดุเดือด สงครามข้อมูลผ่านสื่อนั้น ไม่ว่าเป็นสงครามแบบไหน ผู้ที่ได้รับผลกระทบมากที่สุดก็คือผู้รับสื่อ คือเราๆท่านๆที่บริโภคข่าวสาร ผ่านช่องทางต่างๆ อันเป็นกลุ่มเป้าหมายของคู่สงคราม ไม่ว่าจะเป็นสงครามการเมือง การค้า การตลาด การบริการ

ผู้รับสื่อจึงต้องพิจารณาให้ถ้วนถี่ ก่อนที่จะเชื่อ จะเห็นด้วย และคล้อยตามฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง หรือสินค้าตัวใดตัวหนึ่งเพราะกระบวนการตกแต่งข้อมูล บิดเบือนข้อเท็จจริงนั้น สามารถทำได้ ไม่ว่าจากฝ่ายใด

วิธีที่ดีที่สุดก็คือ เตือนตัวเองอยู่เสมอว่า ผู้บริโภคสื่อ คือตัวเรานั้น เป็นเหยื่อ เป็นเหยื่อและเป็นเหยื่อ

จากนั้นก็คิดวิธีรักษาตัวให้รอดจากการตกเป็นเหยื่อให้ได้เป็นลำดับถัดมา

ขอให้โชคดีทุกคน.

Thai Share This

เรื่องในหมวดเดียวกัน

สงครามสื่อ CD VCD DVD ต้นทุนต่ำ ราคาถูก และได้ผล

Wed, 12 Mar 2008 16:04:52 +0000

เทคโนโลยีการผลิตที่ก้าวหน้าไม่หยุดยั้ง ทำให้การผลิตสินค้าได้เป็นปริมาณมาก โดยใช้เวลาน้อย ทำให้ต้นทุนต่อหน่วยต่ำลง ขายราคาถูก ผู้ซื้อมีกำลังในการซื้อ ในหลายกรณีสามารถผลิตเพื่อจำหน่ายจ่ายแจกได้ เพื่อตอบสนองวัตถุประสงค์ของผู้ผลิตที่จะทำให้ผู้บริโภครู้จักและทดลองใช้สินค้า

แผ่นกลมๆที่ผลิตขึ้นจากวัสดุพลาสติกสงเคราะห์ที่เรียกกันว่า CD ก็เป็นสินค้าอีกอย่างหนึ่งที่ผลิตได้ทีละมากๆ ทำให้ต้นทุนต่ำลง แผ่น CD ที่ขายปลีกอยู่ทั่วไปขนากความจุ 700 เม็กกะไบต์ ราคาแผ่นละไม่ถึง 10 บาท ซึ่งแผ่น CD ดังกล่าวสามารถนำมาใช้บันทึกข้อมูลได้ทั้งภาพและเสียง รวมถึงแผ่น DVD ที่มีความจุมากกว่าปัจจุบันก็ราคาถูกลงเป็นอันมาก

เมื่อแผ่น CD ราคาถูกลง รวมถึงเครื่องเล่น CD,VCD,DVD ก็ราคาถูกลง ปัจจุบันราคาต่ำสุดก็ไม่ถึง 1,000 บาทแล้ว ทำให้ผู้คนทุกระดับชั้นรายได้ใช้มีกำลังซื้อกันอย่างถ้วนหน้า นำไปสู่การผลิตสื่อในรูปแผ่น CD,VCD,DVD มีช่องทางในการจำหน่ายได้มากขึ้น โดยเฉพาะเรื่องบันเทิงเริงรมย์ ได้รับความนิยมเผยแพร่ในรูปแผ่น CD,VCD,DVD กันอย่างแพร่หลาย

แผ่น CD,VCD,DVD จึงกลายเป็นสื่อต้นทุน ราคาถูก เข้าถึงผู้บริโภคทุกครัวเรือน เช่นเดียวกับโทรศัพท์มือถือที่กลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตผู้คนไปแล้วในปัจจุบัน

การเผยแพร่ข้อมูล ข่าวสาร จึงนิยมทำผ่านแผ่น CD,VCD,DVD มากขึ้น ทั้งองค์กรภาครัฐ เอกชน และบุคคลธรรมดา ที่นิยมบันทึกข้อมูลเรื่องราวต่างๆลงแผ่น CD,VCD,DVD เพื่อแจกจ่ายแก่กลุ่มเป้าหมาย

อิทธิพลของสื่อประเภทนี้ เท่าที่ทราบยังไม่มีการทำวิจัยทางวิชาการให้เห็น (หรือมีแล้วแต่ผู้เขียนไม่ทราบก็อาจเป็นได้) แต่เท่าที่ปรากฏเป็นข่าวตามสื่อต่างๆ นับว่าสื่อ CD,VCD,DVD ได้มร้างผลสะเทือนให้เกิดขึ้นแก่สังคมอยู่ไม่น้อย เช่น

กรณีคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ให้ใบเหลืองและใบแดง แก่ ส.ส. ในข้อหากระทำผิดกฎหมายเลือกตั้ง ในการเลือกตั้ง เมื่อวันที่ 23 ธันวาคม 2550 ที่ผ่านมา โดยเฉพาะกรณีของนายยงยุทธ ติยะไพรัช ส.ส.ประเภทบัญชีรายชื่อ พรรคพลังประชาชน ซึ่งเป็นกรรมการบริหารพรรคด้วย และได้รับเลือกเป็นประธานสภาผู้แทนราษฎร ในการสืบสวนสอบสวนของ กกต. นั้นก็มีสื่อ CD,VCD,DVD เข้ามาเกี่ยวข้องด้วย โดยมีการอ้างถึงหลักฐานการกระทำผิดที่บันทึกไว้ในแผ่น VCD

ในอีกหลายกรณีก็มีแผ่น VCD เข้ามาเกี่ยวข้องในฐานะเป็นหลักฐานบันทึกการกระทำผิดโดยตรงบ้าง เป็นหลักฐานที่ใช้ในการกระทำผิดบ้าง หลักฐานที่บันทึกการกระทำผิดก็คือ การบันทึกเหตุการณ์ที่ผู้ถูกกล่าวหาว่ากระทำผิดเพื่อนำมาใช้ผูกมัดผู้กระทำผิด เช่น ในกรณีของนายยงยุทธ ติยะไพรัช เป็นต้น ส่วนการเป็นหลักฐานที่ใช้ในการกระทำผิดก็คือ การจ่ายแจก VCD ของผู้สมัครรับเลือกตั้งให้แก่ประชาชน ซึ่งถือว่าเป็นการกระทำที่ผิดกฎหมายเลือกตั้ง เพราะถือเป็นการให้ผลประโยชน์เพื่อจูงใจให้คนลงคะแนนเสียงให้ตน เป็นต้น

ที่สำคัญก็คือ เนื้อหาที่บันทึกในแผ่น VCD นั้นเป็นเนื้อหาเกี่ยวข้องกับ อดีตนายกรัฐมนตรี คือ พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร โดย VCD ได้บันทึกภาพและเสียงคำปราศรัยของอดีตนายกรัฐมนตรีที่แนะนำให้ประชาชนเลือกผู้สมัครของพรรคพลังประชาชน ซึ่งถือว่าเป็นการผิดกฎหมายเลือกตั้ง เพราะ พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร ถูกตัดสิทธิ์ทางการเมืองเป็นเวลา 5 ปี พร้อมกับกรรมการบริหารพรรคไทยรักไทย หลังการปฏิวัติเมื่อวันที่ 19 กันยายน 2549 ดังนั้น การแจกจ่าย VCD คำปราศัยของ พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร จึงเป็นการทำผิดกำหมายเลือกตั้ง

ส่วนจะผิดจะถูกจริงหรือไม่นั้น ในที่นี้จะไม่ขอกล่าวถึง ผู้สนใจสามารถค้นคว้าย้อนหลังได้ตามสื่อต่างๆ สิ่งที่อยากจะพูดถึงในที่นี้ก็คือ ผลที่เกิดจากสื่อ CD,VCD,DVD ดังกล่าว

ปรากฏการณ์สื่อ CD,VCD,DVD ที่เกิดขึ้นนี้ ได้สะท้อนให้เห็นถึงอิทธิพลของสื่อชนิดนี้ที่มีต่อกลุ่มเป้าหมาย การได้ชัยชนะของพรรคพลังประชาชนในภาคเหนือและภาคอีสาน นอกจากความนิยมชมชอบที่มีอยู่เป็นทุนเดิมแล้ว การแจกจ่ายแผ่น VCD ดังกล่าวก็เป็นการให้ข้อมูลข่าวสารเพื่อสร้างให้เกิดการรับรู้ใหม่สำหรับผู้ที่ไม่เคยรู้ และเป็นการตอกย้ำซ้ำๆให้ผู้ที่รู้อยู่แล้วให้จดจำได้มากขึ้น ทำให้เกิดจากการรับรู้ข้อมูล ข่าวสาร ผลงานของอดีตรัฐบาล พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตรและพรรคไทยรักไทย ที่สนับสนุนพรรคพลังประชาชนเป็นตัวแทนและเป็นทางเลือกให้แก่ผู้ที่นิยมชมชอบพรรคไทยรักไทยและพ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร นำไปสู่การลงคะแนนเสียงให้แก่พรรคพลังประชาชนในที่สุด

ความสำเร็จของสื่อ CD,VCD,DVD ทำให้การดำเนินการทางการเมืองในสมัยปัจจุบัน นิยมเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารผ่านสื่อ CD,VCD,DVD มากขึ้น นับเป็นปรากฏการณ์ที่น่าศึกษาถึงอิทธิพลของสื่อชนิดนี้ในเชิงลึกเป็นอย่างยิ่ง

เมื่อแผ่น CD,VCD,DVD ราคาถูกและเป็นสื่อที่ได้ผลเช่นนี้ จึงไม่ต้องสงสัยเลยว่า ในอนาคตจะเกิดปรากฏการณ์สงครามแจกฟรี CD,VCD,DVD ขึ้น ระหว่างคู่แข่งทางธุรกิจหรือทางการเมือง ควบคู่ไปกับการแข่งขันผ่านสื่ออื่นๆ ยิ่งราคาเรื่องเล่นและแผ่น CD,VCD,DVD ถูกลงเพียงใด การใช้สื่อชนิดนี้ก็ยิ่งจะน่ามีมากขึ้น

ผู้รับ ผู้เสพสื่อคงต้องถูกดึงเข้าสู่สงครามในที่สุด เตรียมตัวให้พร้อม!

Thai Share This